Lauryn Hill – The Miseducation of Lauryn Hill (1998) 

Lauryn Hill – The Miseducation of Lauryn HillEverybody can’t relate to balling and drinking Cristal and running around with a million chicks and driving a BentleyEverybody can relate to heartache and love. – James Poyser, onder andere keyboardspeler op The Miseducation of Lauryn Hill. 

Dit album gaat over liefde in al haar facetten. Daarom blijft het na bijna twintig jaar relevant en door de muzikanten en songwriters blijft het ontzettend goed. Ik besefte een tijdje geleden dat ik nog nooit over een album van een vrouwelijke artiest had geschreven. Dat wil echter niet zeggen dat deze recensie een resultaat is van positieve discriminatie. Ik schrijf deze zinnen, omdat dit album een absolute klassieker is. Het is een album dat ik kocht op de middelbare school, maar ik durfde het niet hardop te zeggen in de kantine. Nu Metal was in en als je dan toch Hiphop wilde luisteren, dan toch zeker Gangstarap. 2Pac en The Notorious B.I.G. waren in de twee voorgaande jaren vermoord en dat was veel indrukwekkender dan een zwangere vrouw die zingt over liefde en andere ‘meisjesdingen’. Daar komt ook nog eens bij dat ze net zoveel van Hiphop gebruikt als van Soul en Funk… Dus ik zei het niet, maar zij, Ms. Lauryn Hill zoals ze zichzelf tegenwoordig noemt, vertoeft nog steeds in mijn playlist. In tegenstelling tot de meeste Nu Metal en latere Ganstarap.   

Het intro van de plaat heet, niet geheel verrassend Intro. De schoolbel gaat, de (mis)educatie is begonnen. Iedereen is present behalve: ‘Lauryn Hill… Lauryn Hill??’. Die zal wel weer muziek aan het maken zijn of graffiti aan het spuiten, dan maar door met de lijst. En inderdaad, Ms. Hill is meer geïnteresseerd in Hiphop en dat blijkt in het eerste volledige nummer Lost Ones. Meteen een harde beat, geprogrammeerd door Vada Nobles, waarover de tekst wordt gerapt door Lauryn zelf. Een tekst die gericht is aan iedereen die hypocriet is en denkt dat hij/zij het gemaakt heeft. Specifiek gaat dit denk ik over Wycleff Jean die haar ex-partner is, zowel muzikaal  bij de Fugees, als in de liefde. Een track om haar hart te luchten en wat waarschuwingen te uiten: Karma komt altijd terug om zich tegen je te keren. Daarbij haalt ze het christelijke beeld aan van de Dag des Oordeels die voor iedereen komt, dan moet je berouw tonen en zijn je gladde praatjes niks meer waard. Als je leest over deze teksten op papier, of meer waarschijnlijk: Op een scherm, dan is het moeilijk te geloven hoe geweldig makkelijk en positief dit nummer klinkt. De Funk is ontegenzeggelijk, hoofdschuddend aanwezig, de beat is zoals gezegd hard. Maar door de accentjes niet op de standaard tellen te leggen, wordt hij niet zwaar. Een gitaartje, een koortje en toetsen vullen de verdere details in. O ja, de titelverklaring: Jij (vul maar in wie) kan misschien enkele mensen of dingen voor je winnen, maar je hebt zojuist iemand verloren, namelijk de zangeres zelf. Toch blijf Lauryn Hill in de liefde geloven. Dit wordt mede duidelijk in de tussenstukjes waarin je een klas hoort met een leraar. Die leraar is Ras Baraka, die indertijd ook echt leraar was op een middelbare school. Hij was ook de verteller van het intro op het album The Score van The Fugees. Tegenwoordig is hij overigens burgemeester van Newark, de stad waar veel muzikanten van The Miseducation vandaan komen en zo is het cirkeltje weer rond. Het onderwerp dat in de les aan bod komt is de liefde; L-O-V-E. Dat is sowieso het thema van de liedteksten op het album, maar komt hier dus ook op een andere manier naar voren. De rode draad van de les die je steeds als intermezzo’s hoort, zorgt voor een losse sfeer van het album, plus dat het natuurlijk refereert aan de titel van het album. Door de les te laten horen, wordt ook de indruk gewekt dat er nog veel openstaat voor discussie. Je kunt zelf bepalen hoever je met Lauryn Hill meegaat, laat je jezelf onderwijzen door de ‘miseducated’ die vooral levenswijs is? Of neem je wat aan van de schoolleraar? En dan is er nog de optie om mee te gaan met het optimisme en misschien wel de naïviteit van de kinderen. Kies maar…  

In Ex Factor leren we in ieder geval meteen de ravage kennen, die Love in je leven kan achterlaten, als het fout gaat. Je ex blijft soms lang een factor in je leven. De personen in het lied zitten in een soort symbiotische relatie, ze kunnen niet zonder elkaar. Ze houden veel van elkaar, maar doen elkaar ook pijn. De eerste twee coupletten eindigen dan ook met ‘No one loves you more than me. And no one ever will’ en het laatste met ‘’Cause no one’s hurt me more than you. And no one ever will’. In plaats van de tekst te rappen, laat Hill hier horen dat ze ook een hele mooie zangstem heeft. Ze zingt over een beat die wat meer melodie en bas heeft dan het vorige nummer. Een piano is te horen, een drumroffel die wel op een pauk gespeeld lijkt te zijn en dat geweldige achtergrondkoortje dat de coupletten en refreinen kracht bij zetten. In het outro, dat twee minuten van de vijvenhalve minuut speeltijd in beslag neemt, komen Hill en haar koor pas echt los. ‘Care for me, care for me. I know you care for me, there for me, there for me. Said you’d be there for me, cry for me, cry for me. You said you’d die for me, on’t you live for me?’ Vroeger zat ik altijd te wachten op dit stukje. Daarna een solo van de gitarist Mike Tyler, die met zijn gitaargeweld de wanhoop nog eens uit, bovenop een soulvolle begeleiding. De heer Santana ondersteunt Hill op To Zion. Hij brengt de Zuid-Amerikaanse laid-back sfeer op het emotionele nummer over haar eerste zwangerschap en de zoon die ze kreeg. Zij wilde per se Carlos Santana op gitaar bij dit nummer en deed in ruil daarvoor een track op zijn Hitalbum Supernatural, waar ze denk ik ook niet slechter van is geworden. Toen ik dit nummer in mijn tienerjaren luisterde, vond ik het gewoon een fijn ontspannen nummer met relaxte drumroffels van Jared Crawford en een smaakvol Spaans gitaartje op de achtergrond, niet wetende dat Santana de snaren beroerde. Wat ik ook niet doorhad is dat deze tekst diepgaand autobiografisch is. Het is één van de mooiste teksten over kinderen (krijgen) op het album en in de muziek in het algemeen. ‘Unsure of what the balance held, I touched my belly overwhelmed, by what I had been chosen to perform. (…) I’ve never been in love like this before. Now let me pray to keep you from, the perils that will surely come. See, life for you my prince has just begun…’ Die regels komen bij mij wel binnen vandaag. Mensen zeiden: ‘Hoe kan ze nou zwanger raken als ze een solocarrière in de muziek probeert op te bouwen?’ Sommigen adviseerden haar zelfs om abortus te plegen. Maar ze hield het kind en heeft nog steeds een relatie met de vader Rohan Marley; Samen kregen ze nog vier kinderen.  

Doo Wop (That Thing) was de eerste single van het album en Hills enige nummer 1 hit in de VS. Het begint met de simpele maar briljante keyboardhook van James Poyser, namelijk: A-mineur – G-mineur. Verder zijn er blazers te horen en op de achtergrond vocalisten. Het is fijn om Hill te horen rappen én zingen in één nummer. De muziek is een combinatie van de stijlen Hiphop en Doowop oftewel, eind jaren negentig – jaren zestig. Dit wordt ook gerepresenteerd in de mooie videoclip, die veel op MTV te zien was, toen die M ook nog echt voor Music stond. In de clip kwam steeds een split-screen terug waarin je links jaren zestig Lauryn zag en rechts de jaren negentig versie, allebei zingend op een zogenaamde Block party, een soort buurtfeest, in New York City. En eigenlijk zegt die clip heel veel over haar zelf, het vrouwelijke en de soul van de sixties en het stoere en de hiphop van de nineties. Haar hart verwond en geheeld in de stad New York, maar zelf nooit gebroken en altijd vrouwelijk en sterk tegelijk gebleven. In de tekst van het nummer waarschuwt ze mannen en vrouwen voor hun tegenovergestelde geslacht. Voor personen die alleen maar uit zijn op één ding; ‘That thing’ kan bijvoorbeeld zijn  geld of seks. Het is verfrissend dat ze dus waarschuwt voor zowel mannen als vrouwen. Met Superstar laat Hill zien dat ze eigenlijk juist geen superster wil zijn. En na The Miseducation zou ze daar ook zelf een eind aan maken. Maar in dit nummer gaat het nog vooral over haar hekel aan nepsterren die niet inspireren en alleen voor het geld muziek maken.  Zo breng je niks naar een hoger level. Bovendien laat het publiek je net zo snel weer vallen als dat het je ophemelt. Er is zelfs een vergelijking in het nummer met tweeduizend jaar geleden: ‘Just as Christ was a superstar, you stupid star. They hail you, then nail you. No matter who you are. They’ll make you now, then take you down.’ En bijna om te bewijzen dat ze geen diva is, deelt ze de credits voor tekst en muziek. Dit is overigens slechts één van de enige nummers waarop ze dit doet en daar zou ze later nog een rechtszaak voor aan de broek krijgen. Een onverwachte wending in de muziek is het gebruik van het klavecimbel, bespeeld door James Poyser.  

En dan is het tweede nummer van kant B aan de beurt, Final Hour. De muziek doet denken aan de alternatieve rap waardoor Hill werd geïnspireerd, vooral van de Oostkust van de VS, bijvoorbeeld formaties als De La Soul en A Tribe Called Quest. Het heeft die simpele snelle, maar wel fijne en lichte drumbeat, met sampletjes van blaasinstrumenten die het jazzy maken. Ook de teksten doen denken aan de meer klassieke Hiphop, opgenomen als een soort battle tegen een onzichtbare tegenstander. Maar de essentie is niet het gevecht, tenminste niet het gevecht op deze aarde. Je kan nu van me winnen en meer geld en macht hebben dan ik, zo zegt Ms. Hill, maar houd je ogen gericht op de ‘Final Hour’. Want als je laatste uurtje heeft geslagen, lacht Lauryn in je gezicht, bam! Of zoals de, in het lied aangehaalde, Psalm 73 van de Bijbel beschrijft: ‘[God] stort [zijn tegenstanders] in een diepe afgrond, in een oogwenk is het met hen gedaan, hun ondergang, hun einde is een verschrikking.’ Dat ze het even weten… When It Hurts So Bad laat nog eens die paradox zien van iets pijnlijks dat heel goed voelt, de strekking van het nummer is meteen te horen in het intro. De basis is een mooie combinatie van een elektronische drumbeat en bas, geprogrammeerd door Vada Nobles en Che Vicious en de menselijke percussie van Rudy Bird. Daarnaast is er een harp te horen bespeeld door Grace Paradise. James Poyser tekent voor bas en toetsen. Dat zijn dus aardig wat instrumenten, maar de nadruk ligt toch op de zang, in navolging van de Doowop-stijl die al eerder aan bod kwam. Aangezien ik geen vocalisten in de credits kan vinden moet ik er vanuit gaan dat Hill alle stemmen zelf heeft ingezongen. En als ze dat gedaan heeft, niet onverdienstelijk. Mary J. Blige schuift aan voor Used To Love Him. Een tekst over de twee zangeressen die onder de invloed waren van een man , maar nu dus niet meer; De vrouwen hebben hun eigen leven weer overgenomen. Emancipatie speelt in deze en andere teksten een belangrijke rol. Liefde en de God waar Hill in gelooft, staan voor vrijheid en zelfontplooiing. En niet voor afhankelijkheid en stilstand. Een mooie zompige baslijn wordt geleverd door Matthew Rubano. Soulvolle achtergrondzang maakt het muzikale plaatje compleet.

De derde kant van de dubbel-elpee begint met Forgive Them Father. De stem die je hoort in het intro beginnende met een zin uit het Onze Vader, is die van Shelley Thunder, een Jamaicaanse Dancehall zangeres. Grote delen van The Miseducation werden op Jamaica opgenomen. Hills partner Damian was de zoon van Bob Marley, dus de connectie met Jamaica was voor de hand liggend. De broer van Damian, Julian speelt gitaar mee op Forgive Them Father. De titel slaat op de vergeving die Hill vraagt voor de mensen die haar verraden hebben: ‘Forgive them father for they know not what they do’. Iets vergevingsgezinder dan Psalm 73, maar nog steeds trouw aan de Christelijke leer. ‘Funky’ is het woord dat bij me opkomt, als ik Every Ghetto Every City luister. Waarschijnlijk veroorzaakt door de bas en de clavinet die al vanaf het intro prominent aanwezig zijn. De clavinet ken je misschien wel van Stevie Wonders Superstition: ta-ta-ta te-da te-da-da… Beter kan ik het niet omschrijven, maar goed; Hier zit ie dus ook in, bespeeld door Loris Holland. De bassist Tom Barney vormt weer een link met Santana, hij speelde bas op Supernatural en op op talloze andere albums van de grootste artiesten. Every Ghetto Every City is een hommage aan Hills jeugd in South Orange, New Jersey. ‘New Jerusalem’, waarover ze in het refrein zingt, zou de kerk kunnen zijn, die er nog steeds staat. In de coupletten geeft ze een beeld van haar jeugd, de goede en slechte dingen, dat tot leven komt door specifieke details die ze beschrijft. ‘Saturday morning cartoons and Kung-Fu (wuh-TAH!)’ en ‘Car thieves got away through Irvington’, zijn mooie gedetailleerde beschrijvingen die tot de verbeelding spreken. En in elke ghetto, elke stad of voorstad waar Lauryn Hill geweest is, zal ze nooit de dagen vergeten dat ze opgroeide. In het outro vraagt ze nog even aan de man achter het mengpaneel waar hij vandaan komt: ‘Hey yo Gordon, where you from? Commisioner, where you from?’ ‘Commisioner’ Gordon Williams was de recorder/mixer en de ‘projectleider’ van het album. Dit stukje vind je nergens in de teksten maar het is een leuk detail dat het fris houdt.  

In Every Ghetto Every City horen we pure Funk en voor het volgende nummer duiken we in de superzoete R & B, met medewerking van D’Angelo. Het is een langzame warme song inclusief vinger geknip, over een wereld waar niks anders bestaat dan pure liefde. En met het prachtige stemgeluid van Hill en D’Angelo geloof je het, in ieder geval voor vijf minuten en eenenvijftig seconden. Niks, geen auto’s, geen wedstijd, zelfs geen calamiteiten zijn van enig belang, als twee geliefden bij elkaar zijn. Op het nummer spelen drie toetsenisten, allemaal even gelikt maar mooi: D’Angelo zelf en de eerdergenoemde heren Holland en Poyser.  En, alsof Hill wil bewijzen hoeveel stijlen ze beheerst, dikke Hiphop op het een na laatste Everything Is Everything. Dit werd ook een single inclusief videoclip waarin de mooie verschijning van mevrouw Hill door de straten van Manhattan loopt, dat omgetoverd is tot een grote langspeelplaat met een enorme naald erop. De Empire State Building is het middelpunt waar de plaat op draait. Figuurlijk gesproken draait het om positiviteit: ‘change will come eventually.’ Het is een soort echo van Sam Cookes  Change Is Gonna Come, die eigenlijk zei dat het leven hard is, maar uiteindelijk komt het wel goed. Coupletten één en drie worden gezongen door Hill en nummer twee wordt gerapt, wat voor een fijne variatie zorgt. De Hiphop beat waar ook in ‘gescratcht’ wordt, heeft een keyboardhook, gespeeld door de toen nog onbekende John R. Stephens. Als je denkt dat je hem nu nog steeds niet kent; Zijn artiestennaam is John Legend.  

De titelsong is de laatste op het album, hoewel latere versies nog één of twee bonustracks hebben die ik niet zal bespreken, omdat het covers zijn en/of liedjes die het ‘hoofdalbum’ niet hebben gehaald.  Het nummer The Miseducation bevat verschillende toetseninstrumenten, bespeeld door de briljante Loris Holland. Ook een strijkerkwartet is te horen, genaamd: Indigo Quartet. Het nummer gaat, net als het album in zijn geheel, over zelfontplooiing. Je moet hierbij niet het antwoord buiten jezelf zoeken maar in jezelf: ‘I hear so many cry for help, searching outside of themselves. Now I know his strength is within me. And deep in my heart, the answer it was in me. And I made up my mind to define my own destiny.’ De titel is een woordspeling op The Education of Sonny Carson, de populaire autobiografische roman van Robert ‘Sonny’ Carson, een Afro-Amerikaanse  activist, die streed voor gelijke rechten voor zwart en blank. Ook lijkt het op de titel van het boek The Mis-Education of the Negro, dat gaat over hoe donkere mensen in de VS rond 1933 klein werden gehouden. Ze leerden niks op school, in plaats daarvan werden ze geïndoctrineerd om zich minder te voelen dan de blanke medemens. Op deze manier zouden ze nooit gelijke rechten krijgen, verduidelijkt door een quote uit het boek: ‘When you control a man’s thinking you do not have to worry about his actions’. Wat weer aansluit op de boodschap van vrijheid en zelfontplooing van Lauryn Hill. Het lied en het album eindigen met het geluid van een krakende LP. Een geluid dat vaker te horen is op het album, om het een authentiek gevoel te geven denk ik. En verhip, het klinkt toch gezelliger dan de koude digitale sound van een CD, laat staan een MP3, hoe kunstmatig het in feite ook is. Dus maak je geen zorgen als je het hoort, dit ligt niet aan jouw exemplaar, maar is zo opgenomen.  

Eén van de redenen dat haar eerste soloalbum, The Miseducation Of Lauryn Hill, een klassieker is geworden, is dat Hill een hekel begon te krijgen aan de muziekindustrie. Ze maakte echter nog wel muziek die erin paste en zichzelf bewees door populair te worden. Met haar tweede soloalbum MTV Unplugged No. 2.0, werd ze pas echt tegendraads met een (misschien te) rauwe zangstem en als enige begeleiding haar eigen gitaarspel. Daarbij duurt dat dubbelalbum een uur en zesenveertig minuten, mede veroorzaakt door langdradige gesproken intermezzo’s, waarvan er één twaalf minuten duurt. The Miseducation is zo goed omdat het de industrie als het ware van binnen uitholt. De beste wraak die je kunt nemen op een industrie die je haat, is namelijk een megasucces halen in diezelfde industrie en dat deed ze met The Miseducation. Het album verkocht naar schatting negentien miljoen exemplaren wereldwijd en won vijf Grammys, waaronder die voor beste album. De muziek sprak dus voor zich, maar ze liet zich toch pushen door de platenmaatschappij Columbia, om alle credits te pakken, terwijl veel samen geschreven, of gecreëerd was. ‘Er was druk van de platenmaatschappij om het “Prince-ding” te doen; Geschreven en geproduceerd door [de artiest]’, zo zegt Che Vicious, die enkel genoemd werd als co-producer van één nummer. Eigenlijk deed hij veel meer, net als Vada Nobles die haar aanklaagde, wat een drie jaar durende rechtszaak tot gevolg had. Dit alles heeft echter geen invloed op de kwaliteit van het album. De positiviteit die hier (nog) uit spreekt en het geloof in liefde, vrijheid en gelijkheid is vandaag nog, keer op keer, inspirerend. Haar stem is er één van die weinige, die zowel zingend als rappend prachtig is. En of ze nu Funk, Soul, Jazz of Hiphop gebruikt als voertuig, de reis is niet mis.  

9,0  

Over Berrie Reijs

Berrie Reijs
Sinds de cassettebandjes in de auto op weg naar de zomervakantiebestemming ben ik geobsedeerd door muziek. Veel van de artiesten die toen voorbij kwamen zijn nu deel van mijn platencollectie. Later is mijn smaak breder geworden en vandaag gaat die van country via punkrock naar hiphop en weer terug. Ik sluit me in deze volledig aan bij Jimi Hendrix die stelde dat er maar twee soorten muziek bestaan: Goede en slechte. Schrijven vind ik een aangename bezigheid en door te schrijven voor deze site, wil ik mensen kennis laten maken met de muziek waar ik van houd en mijn schrijfstijl.

Lees ook eens

Outkast - Ms. Jackson

Outkast – Ms. Jackson

Het succesvolle Hiphop duo Outkast bestaat uit André “André 3000” Benjamin en Antwan “Big Boi” …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *