Sam Baker – Land of Doubt

De stem van de geboren Texaan Sam Baker is een aparte. Ik heb een hekel aan vergelijkingen in deze, want de stem en specifiek deze stem, is totaal uniek. Maar hij lijkt meer op die van Tom Waits dan op die van Freddie Mercury; Luister en huiver. Een belangrijke oorzaak hiervan, die ook tot vervelens toe terugkomt in elk artikel over hem, is toch wel belangrijk om hier te vermelden. Het is namelijk geen trucje dat hij zo zingt, Baker overleefde in 1986 een aanslag op een trein in Peru. De bom die afging in zijn coupé, zorgde ervoor dat zijn linkerhand verbrijzeld werd en zijn beide trommelvliezen scheurden. Ernstig gehoorverlies aan één oor en doofheid aan het andere zorgden ervoor dat hij opnieuw moest leren zingen. Ook moest hij het aanleren linkshandig gitaar te spelen. De linkerhand kon namelijk nog wel een plectrum vasthouden, wat nodig is bij linkshandig spelen. Terug naar de stem. Af en toe twijfel je of Baker zingt of gewoon de tekst uitspreekt op zijn muziek. Dit past echter wonderwel in de folk en country die hij speelt. De melodieën die hij zingt zijn spaarzaam maar perfect, net als de orkestratie. Piano, gitaar, af en toe pedal steel, strijkers, maar allemaal met mate en een drum sound die erg fijn is gemixt. Dat laatste komt waarschijnlijk doordat de drummer Neilson Hubbard ook de productie, techniek en het mixen voor zijn rekening heeft genomen. Baker speelt op dit album overwegend elektrische in plaats van akoestische gitaar. Deze keuze zorgt ervoor dat er net wat meer variatie in het geluid komt.

Het eerste nummer Summer Wind begint met een bijna spookachtig gitaargeluid. En hoewel Baker’s overstap van akoestische naar elektrische gitaar een verwachting schept over tempo en karakter van de songs, is er zeker geen haast te bekennen. Ook niet bij deze song. Will Kimbrough vult Baker goed aan op elektrische gitaar en zorgt voor de nodige maar tegelijk minimale textuur. Verder hoor je enkel piano en de stem van Baker alleen in de wildernis, zo voelt het. De tekst interpreteer ik als een aanklacht tegen een leugenachtige vrouw: ‘I hear you are still the merchant, the dealer in spoken things, the one who dresses truth in colored lies.’ Hij had ook gewoon kunnen zeggen: Je bent een leugenaar. Maar met deze zin geeft hij meteen zijn visitekaartje af. Regels uit dit liedje komen later terug als titels van de intermezzo’s, dus moeten we het belang van dit nummer niet onderschatten. Aan het eind van het beginnummer een voorproefje van de trompetsound van Dan Mitchell die het hele album zal schitteren en een heel klein beetje drumt. Same Kind of Blue is tekstueel minder vaag, maar oh zo mooi. Het handelt over een Vietnam-veteraan genaamd Charlie. Nu wil het toeval dat de scheldnaam van de Amerikanen voor de Vietnamezen ook Charlie was. Natuurlijk is dit niet écht toeval en Baker spint rond deze spitsvondigheid – ‘Charlie fighting Charlie’ – een prachtig nummer. De drummer legt een eenvoudige beat neer en een rustig, af en toe licht psychedelisch, gitaargeluid vormen de achtergrond voor de tekst. In het derde couplet wordt voor het eerst een tweede stem toegepast die daar uiterst functioneel is. Daarna horen we een stukje ingevuld door ‘hey-hey’s’ van Baker zelf. Hoewel zijn stem zoals hierboven al toegelicht, vrij rauw is, zijn er in best veel liedjes oehoe’s etc. van hem te horen die prachtig zijn en totaal niet storen. De tekst van het nummer zou ik helemaal kunnen uitleggen, maar eigenlijk moet je die zelf horen en/of lezen om te ondervinden hoe briljant hij is. Aan het eind van het nummer horen we een ‘la-la-la’ over een militair drumritme en de geruststellende tonen van de trompet. Alsof je met Charlie mee marcheert naar huis. Hierop volgt het eerste instrumentale intermezzo, het eerste van vijf. Een piano die solo speelt en je even wat ruimte geeft tot overdenking. Ook al duurt The Slivered Moon, een titel afkomstig uit het eerste nummer, maar achtenveertig seconden, het geeft net die rust die je nodig hebt op een album.

Margaret heeft een lichtere toon. Het is een liefdeslied met een toon en tekst die vertederend simpel zijn. De conclusie: ‘When Margaret’s in love, her face turns red.’ De rijm van dit zinnetje en de manier waarop Baker het zingt is bijna kinderlijk, maar kom er maar eens op. Je moet het horen om te geloven dat het niet goedkoop overkomt; elk woord lijkt gemeend. Hier ook weer een ‘hey-hey’ met een pedal steel gitaar op de achtergrond en een heel kort tweede stemmetje. De positiviteit van Margaret gaat enigszins ten onder in het volgende nummer Love Is Patient. Ondersteund door een cello en een viool zingt Baker over een verloren liefde. Of de (ge)liefde echt weg is, is niet helemaal duidelijk, maar ze zingt in ieder geval niet meer voor hem zoals vroeger. En als ze er nog zou zijn dan moet ze in het volgende nummer in ieder geval wegwezen. Vandaar de titel Leave. Later zullen de ik-persoon en de ‘you’ misschien vrienden worden maar nu moet ze even “moven“. Met de kortste speeltijd van de reguliere nummers, is dit een vrij duidelijk verhaal; to the point. Hier wordt het echter niet simpel of minder mooi door. Als Sam Baker ‘You may not stay’ zingt met zichzelf als tweede stem, klinkt dit zo mooi dat het bijna niet erg meer is dat je niet mag blijven. Je verlaat hem met een gevoel van warme vrijheid en zijn lied als afscheidsgeschenk.

Daarna volgen twee intermezzo’s waarvan de eerste heet: Pastures Fit for Thoroughbreds. Dit betekent zoveel als ‘weiden goed voor raspaarden’, ik moest het even opzoeken. Er zit tussen Leave en dit intermezzo wel een breuk, maar aan het eind wordt het themaatje van Leave min of meer herhaald, waardoor je toch een soort herkenning en berusting vindt. Er zijn enkele geluidseffecten te horen die je zou kunnen bereiken met een omgedraaide echo op het gitaarsignaal. De tweede van het duo is Song of Sunrise Birds waarvan de titel net als ‘Pastures’ terug te vinden is in het eerste nummer op het album. Hier horen we voor het eerst een accordeon of een pijporgel. De trompet blaast hier rustig overheen om ruimte te creëren voor het volgende nummer zodat je weer met een schone lei begint. The Feast of Saint Valentine is een iets mooiere Engelse bewoording voor Valentijnsdag. Dit nummer heeft de duidelijkste drijvende kracht in het ritme waardoor het eventueel een single zou kunnen zijn, ware het niet dat de speeltijd te lang is voor een drie-minuten-popsong. Gelukkig lijkt dit het laatste waar Baker zich druk over maakt en de orkestratie blijft trouw: gitaar, viool, drum, zang, piano. In de tekst vinden we verwijzingen naar de natuur; dieren, het weer. Daarnaast melancholische en enigszins cynische beelden. Over een kaart bezorgd op Valentijnsdag waarop te lezen valt: veel geluk. Dus niet je standaard Valentijns tekst. En over het soort dag waarvan je wel moet houden: Eerst sneeuw en dan ook nog een zware regenbui. Er is ook één zin in de tekst die zou kunnen duiden op iemand die weg is gegaan: ‘the rain is really falling now on the summer chairs. They lean against the limestone wall in blue and green pastel, they are right there where you left them.’ Maar komt hij of zij nog terug? Het wordt niet opgelost en dit open eind houdt het spannend.

Moses in the Reeds heeft weinig te maken met de bijbel, behalve dat de vrouwelijke hoofdpersoon er regelmatig bij ligt als Moses, maar dan op een bank in een aftandse caravan. Ze voelt zich net als Mozes verlaten; Hij lag als baby ogenschijnlijk verlaten in een mandje tussen het riet. De vrouw in het nummer krijgt de naam Baby mee, waarschijnlijk niet geheel toevallig. Zij is een drugsverslaafde die verslaafd is aan oxy (een soort drug, afkomstig van de papaverplant) en heroïne. Gezet op een misleidend vrolijk deuntje, is dit een cynische en kritische kijk op de onderkant van de Amerikaanse samenleving. Baby heeft twee kinderen en ‘a monkey to feed’, dat laatste is een uitdrukking die verwijst naar een verslaving die gevoed moet worden. Beginnend met een fijn drumgeluid en het karakteristieke stemgeluid komen er steeds meer instrumenten bij. Een slidegitaar zorgt voor een Texaans barbecue sausje waardoor de kans groot is dat ‘monkey to feed, monkey to feed’, een tijd in je hoofd blijft hangen. De tekst is samen geschreven met singer-songwriter Mary Gauthier, alle andere nummer zijn geschreven door Baker zelf. Als je haar biografie leest, zou de tekst autobiografisch kunnen zijn, in elk geval is de stijl iets anders dan de rest. Say the Right Words is een hartverscheurend nummer over dingen die verkeerd gaan en waar je niks aan kunt doen. De ouders hebben de juiste woorden gezegd, alles eraan gedaan om hun dochter goed op te voeden en toch gaat ze trouwen met een man die nooit goed voor haar is geweest. En ze verhuist ook nog met hem naar het koude, verre Cleveland. Enkele kreten die ik bij dit nummer heb opgeschreven zijn: ‘Die trompet: heerlijk’, ‘la-la-la’ en ‘Pfff pure schoonheid’.

Het intermezzo The Sunken City Rises is het enige tussenstukje dat vooruit wijst op dit album, naar een zin uit het laatste nummer Land of Doubt. Dit is de meest filmische van de vijf intermezzo’s en zou niet misstaan als score voor een film als Chinatown of een serie van het kaliber Game Of Thrones. Het verdriet van Say the Right Words wordt hier als het ware langzaam uitgevaagd, om bij het volgende nummer uit te komen dat iets lichter is van toon. Hoewel Peace Out die lichte hippie ondertoon heeft die de titel doet vermoeden, sluit de boodschap goed aan bij Say the Right Words. Er is een meisje dat naar San Diego is gegaan om een surfster te worden. Het kan een vriendin geweest zijn, maar voor mijn gevoel is het een dochter. En hoewel zij degene is die vertrekt, laat ze hém gaan: ‘Doei’, of ‘Peace Out’ zoals surfers zeggen. Baker begint te zingen met enkel piano. Bij het tweede couplet komt het heerlijke drumgeluid er weer bij. Na dit couplet komt een akoestische gitaar tevoorschijn voor het instrumentale stukje en het outro. Een hele natuurlijke opbouw is het gevolg. Bij het instrumentale The Sunken City Rises, krijgt het gitaargeluid een tremolo effect mee, waardoor je dat kenmerkende ‘golvende’ geluid hoort. Deze titel is wederom afkomstig uit het eerste nummer. Er is een piano en een cello te horen die zorgen voor een laatste wederopstanding die de basis legt voor het titelnummer, dat tevens het laatste is. In Land of Doubt zijn de meeste geluidseffecten te horen, waaronder weer de tremolo. Hier is hij veel sneller ingesteld, waardoor je ‘trillertjes’ krijgt in plaats van lange golven. De stem van Baker gaat door een heftig echo effect, dat zorgt voor een vervreemdend geluid. Mitchell’s trompet is weer aanwezig en gaat zeker niet vervelen. Hij roept met zijn sound beelden op van Film Noir en eindigt het album op een jazzy noot. De tekst is erg impressionistisch, handelend over gezonken steden, religie in christelijke symbolen en verval in het algemeen. Helemaal kan ik hem niet duiden, maar zoals de titel impliceert gaat het over twijfel, een thema dat in het hele album terugkomt.

Land of Doubt is als een goede fles whiskey, uiteraard uit Texas US. En zo’n fles ‘hooch’ is best te vinden als je even je best doet. De kwaliteit straalt er vanaf. Kleuren die je ziet in de fles, zie je ook voor je wanneer je Land of Doubt draait: Goud, geel en een donkerbruine gloed. Maar zo’n goede fles whiskey drink je ook niet in één keer op, één of twee glaasjes zijn heerlijk en dan geniet je echt van de smaak. Dit geldt ook voor dit album als je het mij vraagt; de nummers zijn stuk voor stuk voortreffelijk, maar om ze allemaal achter elkaar te luisteren is het misschien een beetje veel. Verder associeer ik whiskey meer met de wintermaanden dan de zomer en dat is met Land of Doubt ook zo. Je kunt de vergelijking ook doortrekken naar het effect van whiskey (alcohol) op je stemming; als je één of enkele glazen drinkt kan het je opbeuren of tot rust brengen, afhankelijk van hoe je je voelt. De hele fles achter elkaar is waarschijnlijk niet bevorderlijk voor je stemming. Zo is het ook een beetje met dit album. Dus luister met mate. Dit is voor mij een pluspunt, het betekent dat de muziek iets met je doet. De muzikale intermezzo’s zijn in dit opzicht wel geslaagd: Als je door luistert kun je tijdens die nummers even op adem komen.

Het thema dat voortdurend terugkomt is twijfel. Twijfel in het persoonlijke leven over liefde, geluk, trauma’s en loslaten. Maar ook twijfel over de samenleving in het algemeen en zijn valkuilen. Voelbaar zijn de vragen die de laatste verkiezingen in de VS en de uitslag daarvan oproepen. Er is letterlijk een ‘land of doubt’ ontstaan. Hoe gaan de VS en zijn leiders om met de problemen en tegenstellingen die het land verscheuren? Baker lijkt niet erg optimistisch in dit opzicht. Maar twijfel kan toch iets positiefs zijn heeft Baker in een interview gezegd. Het houdt je scherp als je het niet vertragend laat werken of tot stilstand laat komen. Als je niet twijfelt aan ‘vaststaande feiten’ zul je nooit iets nieuws uitvinden. En als je dan toch even stilstaat, zo lijkt de boodschap, geniet dan even van de kleine schoonheden die de natuur en het leven te bieden hebben. Het vakmanschap van de muzikanten druipt op Land of Doubt van elk nummer af. Smaakvol begeleiden ze Sam Baker op zijn reis en samen vliegen ze nergens uit de bocht. Het album is een groeier, één die met elke beluistering beter wordt, vandaar dat het cijfer verbonden aan dit album in de toekomst nog omhoog kan gaan.

8,5

Tracklist:

  1. Summer Wind (4:18)
  2. Same Kind of Blue (4:20)
  3. The Slivered Moon (0:48)
  4. Margaret (3:34)
  5. Love Is Patient (3:24)
  6. Leave (2:36)
  7. Pastures Fit for Thoroughbreds (1:41)
  8. Song of Sunrise Birds (0:51)
  9. The Feast of Saint Valentine (5:17)
  10. Moses in the Reeds (3:12)
  11. Say the Right Words (2:53)
  12. The Sunken City Rises (0:47)
  13. Peace Out (2:54)
  14. Where Fallen Angels Dwell (3:05)
  15. Land of Doubt (3:36)

Speelduur: 43:05
Genre: Folk, Americana
Releasedatum: 21 juni 2017


 

Sam Baker - Land of Doubt

Over Berrie Reijs

Berrie Reijs
Sinds de cassettebandjes in de auto op weg naar de zomervakantiebestemming ben ik geobsedeerd door muziek. Veel van de artiesten die toen voorbij kwamen zijn nu deel van mijn platencollectie. Later is mijn smaak breder geworden en vandaag gaat die van country via punkrock naar hiphop en weer terug. Ik sluit me in deze volledig aan bij Jimi Hendrix die stelde dat er maar twee soorten muziek bestaan: Goede en slechte. Schrijven vind ik een aangename bezigheid en door te schrijven voor deze site, wil ik mensen kennis laten maken met de muziek waar ik van houd en mijn schrijfstijl.

Lees ook eens

Ron Sexsmith - Wishing Wells

Ron Sexsmith – Wishing Wells

Ron Sexsmith is nooit doorgebroken tot het echte grote publiek, maar heeft in de loop …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *