Arm platenspeler naalddruk

Handleiding voor het perfect afstellen van de naalddruk

In het gehele proces van platenspelen is een belangrijke rol weggelegd voor het element met daaraan de naald. Uiteindelijk is het de naald die de muziek uit de groeven van het ronddraaiende vinyl haalt. Van groot belang op de muziekkwaliteit is de naalddruk. De naalddruk betekent dat de LP onder een bepaalde kracht wordt afgetast. Hoe nauwkeuriger de naalddruk, hoe beter de geluidskwaliteit. Groot voordeel is dat de naalddruk bij de meeste platenspelers handmatig afgesteld kan worden*. En dat betekent dat iedere vinylliefhebber de muziekkwaliteit voor een groot deel in eigen hand heeft.

De werking van de naalddruk

De naalddruk, ook wel naaldkracht genoemd, wordt bepaald door het contragewicht aan het einde van de toonarm. Aan de achterzijde van de arm hangt het contragewicht, terwijl aan de voorzijde het element met daaraan de naald is bevestigd. Het contragewicht bepaalt de druk waarmee de naald zich door de groeven van het vinyl begeeft. Door aan het contragewicht te draaien, schuift het gewicht naar voren of naar achteren. De werking is even simpel als logisch: hoe dichter het gewicht bij het element en de naald komt, hoe meer de naalddruk toeneemt. Anderzijds: hoe verder het contragewicht naar achteren draait, hoe minder de naalddruk wordt.

Hangt de toonarm te ver voorovergebogen (het contragewicht is dan te ver naar voren gedraaid), dan is de naalddruk te hoog. Een te hoge naaldkracht is niet wenselijk: de naald drukt dan eigenlijk te hard op het vinyl, waardoor de informatie uit de groeven niet optimaal wordt uitgelezen. Bovendien is er kans op schade aan de LP. Hangt de toonarm te ver naar achteren gebogen, dan is het contragewicht logischerwijs te ver naar achteren gedraaid. Dan loopt u de kans dat bepaalde muziekdelen worden overgeslagen (skipping).

Rega Planar 3 Arm

Handelingen die niet vergeten mogen worden

Het afstellen van de naalddruk is handwerk. Geduld daarbij is een schone zaak. Voorzichtigheid overigens ook, aangezien de elementen van een platenspeler vrij fragiel zijn. De eerste handeling is om de armlift (een hendeltje aan de zijkant van de platenspeler) naar beneden te drukken, zodat de toonarm komt te ‘zweven’ boven het plateau. Verder is het belangrijk om de plastic beschermhoes van het element te verwijderen. Als de beschermhoes, die ook verwijderd wordt bij het draaien van een plaat, blijft hangen tijdens het afstellen van de naalddruk, dan wordt de naalddruk niet nauwkeurig genoeg afgesteld. De beschermhoes is dan een extra gewicht dat niet overeenkomt met de naalddruk tijdens het spelen van een LP (dus zonder omhulsel). Kortom: verwijderen dus!

Onmisbare ‘antiskating’

Dan is het zaak om de ‘antiskating’ op 0 te zetten. In Nederland wordt overigens de term dwarsdrukcompensatie voor ‘antiskating’ gevoerd. ‘Antiskating’ zorgt voor zijwaartse druk en is onmisbaar om de naald precies door het midden van de groef te bewegen. Zonder ‘antiskating’ kromt de naald en bestaat er de kans dat de toonarm door de draaiing van het plateau en buitenwaartse kracht naar buiten schuift. De dwarsdrukcompensatie is op de meeste platenspelers te herkennen als een klein knopje met daarbij de term ‘antiskating’. Ook zijn er platenspelers waarbij de zijwaartse druk handmatig ingesteld moet worden middels een vinyldraadje en gewichtje.

TEAC TN-300 arm

Het instellen kan beginnen

Om te beginnen is het zaak om de arm op te pakken en te laten zweven boven het plateau. Dan is het zaak om het contragewicht te draaien, net zolang tot de toonarm perfect evenwijdig aan het plateau hangt. Het afstellen van het contragewicht is een kwestie van gevoel en handwerk; met het blote oog kunt u bijna perfect bepalen wanneer de toonarm perfect horizontaal (waterpas) zweeft.

Vervolgens moet u de schaalverdeler (de ring voor het contragewicht) naar ‘0’ draaien – belangrijk is dat het contragewicht niet meedraait! Laatste stap bij het afstellen van de naalddruk is het instellen van het juiste gewicht. Het gewicht, dat meestal schommelt tussen 1 en 3 gram, wordt bepaald door de fabrikant van de element en is te achterhalen in de handleiding. Het juiste gewicht stelt u in door contragewicht én schaalverdeler tegelijk te draaien naar het juiste getal.

Nu bent u nog één handeling verwijderd van de perfecte naalddruk. Laatste stap is het instellen van de ‘antiskating’ op dezelfde waarde als de naalddruk. Voorbeeld: als de naaldkracht 1,75 gram is, dan stelt u de ‘antiskating’ ook in op 1,75 gram.

* Bij sommige platenspelers is het niet mogelijk om de naalddruk in te stellen. Dat gaat om modellen zonder contragewicht, zoals bijvoorbeeld de Marantz TT5005 en de Denon DP-29F.

Over Hugo van den Bos

Hugo van den Bos
Als muziek- en vinylliefhebber ontwikkelde ik in 2011 de site Platendraaier, om een overzichtelijk platform te bieden met informatie over platenbeurzen, platenzaken en bijzondere hoezen. In de loop van de jaren zijn hier diverse onderdelen bijgekomen zoals een concertagenda, een lijst van poppodia en een overzicht van verschenen muziekdocumentaires. Eind 2013 startte ik de muziekblog, waarop door mij geschreven albumrecensies, concertverslagen, muzieklijstjes en artikelen over platenzaken te vinden zijn. Andere activiteiten: ontwerpen en programmeren van websites, backpacken door verre oorden, bekijken van complexe films, actief meedenken bij tv quizzen, kilometers vreten op de mountainbike en als wandelaar, drinken van kwaliteitskoffie, smikkelen van de binnen- en buitenlandse keuken en genieten van speciaalbieren.

Lees ook eens

Pro-ject VTE Wit

Trend: verticale platenspeler is weer in opkomst

Hij was een tijdlang uitgestorven, de verticale platenspeler, maar langzaam maar zeker lijkt de rechtopstaande …

2 Reacties

  1. Reginald Elino Thepass

    Als 91-jarige dolblij dat hij de beschrijving van de naalddruk-instelling voor de toonarm van een LP-platenspeler weer heeft terug gevonden die tot in detail is beschreven.

    Ontzettend blij met deze site. Hij bezit nl. sinds 1969 een Technic Quartz Direct Drive SL-QX 300 met eenF300 naald.met daarbij ca, 438 LP’s waarvan 1/3 klassieke muziek.

    Aangezien het bedienen van LP,s met trillende vingers mogelijke schade aan vinyl en naald kunnen veroorzaken en mede het feit dat het eenvoudig rippen van LP muziek om die op CD’s te branden via een Mac desktop met USB aansluiting en daarbij een goede voorversterker met DA converter (Mac compatibel) vereist , overweegt steller dezes een vervangende speler en wel de SONY PS – HX 500 aan te schaffen en de naalddruk zelf afstellen. Als 16 jaar lang voormalig Fijn Gereedschap- en Instrumentmaker te zijn geweest, zal het nog wel lukken denkt hij

  2. Murk Rondaa..

    Ik heb een platenspeler van Technics uit 1976 de Sl-20 die toen ik de speler via marktplaats kocht een naalddruk standaard 1.5 heeft. De antiskating stond op 2.5. Heb alles op 2 gezet. Antiskating en naalddruk. Gehoormatig klink het geweldig nu.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *