Top 5 muziekdocumentaires uit 2016

Top 5 muziekdocumentaires uit 2016

Muziekdocumentaires maken sinds begin deze eeuw een steeds groter deel uit van het jaarlijkse filmaanbod. De laatste jaren verschenen er tal van aangrijpende, humoristische en meeslepende documentaires over zowel muzikanten, opnamestudio’s als muziekstijlen. Deze trend zette zich ook in 2016 door, met documentaires over een aantal zeer invloedrijke muzikanten uit de afgelopen 50 jaar. Zo wordt in Gimme Danger de rol van The Stooges als belangrijke proto-punk band uitgelicht en geeft regisseur Thorsten Schutte alle ruimte aan Frank Zappa om zijn verhaal te doen in Eat That Question. Een andere documentaire waar veel over te doen was is Supersonic, een humoristisch overzicht van de beginjaren van de Britpop band Oasis. Ron Howard slaagde er in om de totale gekte van de optredens van The Beatles vast te leggen in zeer fraaie beelden en krachtige audio-opnames op Eight Days a Week. Maar geen één documentaire was afgelopen jaar zo aangrijpend als One More Time with Feeling, het verhaal rond het verwerkingsproces van de dood van Nick Cave’s zoon Arthur en de opnames voor zijn persoonlijke album Skeleton Tree.

5. Gimme Danger

5. Gimme Danger

Gimme Danger

De legendarische band The Stooges bracht in de jaren 60-70 Iggy Pop als boegbeeld van de proto-punk beweging. De Amerikaanse regisseur Jim Jarmusch kon niet aan deze successen voorbijgaan en besloot als fan de wereld van de band in beeld te brengen. Van de geleidelijke opkomst tot aan de uiteindelijke ondergang. Het chronologische verhaal wordt ondersteunt door gesprekken die hoofdzakelijk in het heden zijn opgenomen. Vooral de videobeelden van verschillende optredens maken het bekijken van deze documentaire meer dan waard, al is er weinig te zien van het gevaarte waaraan de naam van de titel is ontleend. De jaren van drugs- en drankgebruik, gevechten en seksuele uitlatingen zijn bekend, maar krijgen weinig aandacht in de beelden. Iggy Pop verteld zijn levensverhaal, met de focus op de jaren van The Stooges. In korte stop-motion animaties wordt de jeugd van Iggy in het verhaal verwerkt, waarna humor en anekdotes de boventoon voeren van de documentaire. Het gebrek aan aandacht voor zijn solocarrière wordt grotendeels goed gemaakt door de gesprekken met Iggy, waarin hij zijn opvallende persoonlijkheid van een extra glans voorziet. Jim Jarmusch maakt hiermee in zijn meest toegankelijke muziekdocumentaire een fraaie overzicht van de band, of zoals hij het benoemt “the greatest rock ’n’ roll band ever”.

4. Eat That Question: Frank Zappa in His Own Words

4. Eat That Question: Frank Zappa in His Own Words

Eat That Question

Frank Zappa heeft in zijn productieve leven als muzikant, acteur en filmmaker een grote impact gehad op de experimentele en virtuoze wereld van de muziek. Niet alleen zijn ongekende drang tot vernieuwing en het vermengen van muziekstijlen binnen zijn nummers maken hem tot een invloedrijk persoon, maar zeker ook zijn uitzonderlijke dosis humor die in zijn albums, concerten en interviews naar voren komt. De Duitse documentairemaker Thorsten Schutte geeft in Eat That Question het muzikale podium aan Zappa, om Zappa’s verhaal rond zijn leven en persoonlijkheid te vertellen. De documentaire bestaat hierbij volledig uit interviews met Zappa, afgewisseld met korte muziekclips. Deze aanpak zou bij veel muzikanten niet werken, aangezien het in hun verhaaltechnische kwaliteiten vaak te kort schiet. Voor een persoon die beweert dat “Being interviewed is one of the most abnormal things you can do to somebody. It’s two steps removed from the Inquisition.” geeft de documentaire toch veel van zijn humor, politieke uitspraken en vooral zijn muzikale carrière weer. De chronologische volgorde van de film doen zijn jaren met The Mothers of Invention herleven en laten zijn persoonlijkheid opbloeien. Alhoewel de journalisten hem als persoon maar moeilijk kunnen doorgronden, geeft het geheel toch een mooi overzicht van zijn leven weer.

3. Oasis: Supersonic

3. Oasis: Supersonic

Oasis: Supersonic

De veelbesproken relatie tussen de broers Gallagher van de invloedrijke Britpop band Oasis deed al veel stof doen opwaaien in het verleden. In Supersonic van de Britse regisseur Mat Whitecross wordt deze rivaliteit zeker niet vermeden, maar gaat de focus uit naar de beginjaren van de band (1993-1996). Dat de Gallagher’s niet de meest geliefde muzikanten uit de muziekwereld zijn wordt vanaf begins af aan al duidelijk, hun botte uitspraken, agressieve houding en grootspraak maken de documentaire tot een hilarische rit, die vergelijkingen met This is Spinal Tap niet uit de weg gaat. De duellerende onderlinge relatie leidt tot een reeks aan komische gebeurtenissen, van arrestaties, gevechten tot aan drugsgebruik. De documentaire slaagt er ook in de talenten van de muzikanten (hoofdzakelijk Noel) in beeld te brengen, met fraaie opnamesessies, grootse optredens en het muzikale vermogen om te veranderen. De rivaliteit tussen de band en hun tijdgenoten (Blur, Pulp) wordt echter volledig vermeden. Met de focus op hun beginjaren wordt de opmars en de uiteindelijke wereldwijde populariteit overtuigend in beeld gebracht. Het humoristische geheel vermengt met de prachtige beelden en het enerverende verhaal maakt van Supersonic een geslaagde documentaire.

2. The Beatles: Eight Days a Week

2. The Beatles: Eight Days a Week

The Beatles: Eight Days a Week

Door de jaren heen verschenen er verscheidene documentaires over the Fab Four, maar geen één was zo indrukwekkend als het in 1995 verschenen epos The Beatles Anthology. De vier Beatles hadden het woord in het complete levensverhaal van de band, van de beginjaren en de gekte van de Reeperbahn in Hamburg tot aan het fameuze dakoptreden en het niet te vermijden einde. Aan de Amerikaanse regisseur en acteur Ron Howard de taak om toch nog een enerverende documentaire over het viertal te maken. Dat Howard hierin slaagt is te danken aan het feit dat hij zich alleen richt op de jaren waarin The Beatles als bezetenen de wereld rondtoerde en tussendoor nog even nieuwe nummers schreven en opnam en in films over de band verschenen. De jaren 1963-1966 staan bekend als de jaren waarin ze stad en land afreisden om spetterende liveoptredens te geven, die al snel werden overklast door hysterische vrouwelijke fans. Echter is er met de huidige technologie veel mogelijk en is zowel de audio als het visuele aspect van deze optredens sterk verbeterd. Drugsgebruik, beledigingen van welgestelde personen en totale gekte maken allemaal deel uit van deze bepalende jaren en worden ook als onderwerpen in de film niet vermeden. Naast Paul en Ringo en archiefbeelden van John en George komen ook personen als Elvis Costello en Whoopi Goldberg aan het woord, fans die de band ven dichtbij zagen en hun verhaal doen over de impact die de band zowel op hun als op de rest van de wereld heeft gehad. De kracht van documentaire ligt in het beeldmateriaal en het ondersteunende verhaal, de fotocollages, schitterende liveopnames en de sterke onderlinge relatie tussen het viertal. Worden er veel nieuwe verhalen toegevoegd aan de stapels met boeken en documentaires die over het viertal verschenen, nee dat niet, maar Howard maakt het publieke spektakel, de euforie, de ongekende live beelden en de totale gekte meer dan waard om zowel die-hard fans als muziekliefhebbers een kijkje te geven in de wereld van The Beatles.

1. Nick Cave: One More Time with Feeling

1. Nick Cave: One More Time with Feeling

Nick Cave: One More Time with Feeling

2016 was het jaar dat vol stond met donkere en aangrijpende albums die naar de dood verwezen en waarin verdriet en pijn tot in het diepste van klank en zang doordrongen. Voor Nick Cave leek het opnameproces voor de opvolger van zijn in 2013 verschenen album Push the Sky Away in eerste instantie in alle rust te verlopen. Op zijn meeslepende documentaire 20,000 Days on Earth uit 2014 zagen we hem nog op de bank zitten met zijn tweeling Earl en Arthur. In de zomer van 2015 sloeg echter het noodlot toe toen zijn zoon Arthur van een klif viel en op 14 juli van dat jaar aan zijn verwondingen stierf. De nasleep van het overlijden voert zich tot in het diepste door van het album Skeleton Tree. Het opnameproces voor dit album werd vastgelegd in One More Time with Feeling, ondersteund door interviews met Cave, Warren Ellis (Bad Seeds) en zijn vrouw Susie. De Nieuw-Zeelandse regisseur en vriend Andrew Dominik kreeg 10 dagen de ruimte om elk detail van het opnameproces en alle omliggende emoties te filmen. Cave zijn onzekerheid over hoe het publiek zijn persoonlijke album zal ontvangen sijpelt diep door in de studiosessies en interviews. Dominik duikt in de gedachten van Cave en door middel van voice-over worden zijn emoties en onzekerheden na de dood van zijn zoon weergegeven. Cave zoekt naar vragen in de spirituele zin en verwerkt zijn verdriet op zijn eigen manier. De wisselwerking tussen 2-d en 3-d beelden sluit direct aan bij de wijze waarop het grauwe aspect wordt vermengt met het vervolg dat Cave aan zijn leven moet geven. Als kijker sta je door het 3-d effect dichtbij de muzikant en voel je het verdriet en verlies. De muziek van het album klinkt door in de documentaire, van de gitzwarte en duistere klanken van Jesus Alone tot aan het prachtig duet met Else Torp op Distant Sky. Zijn gebroken stemgeluid, de kwetsbaarheid en verdriet laten hem de teksten voordragen zoals hij dat nog nooit deed. Het maakt One More Time with Feeling tot een aangrijpende en meeslepende documentaire, waarin het verwerkingsproces van het persoonlijk leed een diep spoor achterlaat.

Over Hugo van den Bos

Hugo van den Bos
Als muziek- en vinylliefhebber ontwikkelde ik in 2011 de site Platendraaier, om een overzichtelijk platform te bieden met informatie over platenbeurzen, platenzaken en bijzondere hoezen. In de loop van de jaren zijn hier diverse onderdelen bijgekomen zoals een concertagenda, een lijst van poppodia en een overzicht van verschenen muziekdocumentaires. Eind 2013 startte ik de muziekblog, waarop door mij geschreven albumrecensies, concertverslagen, muzieklijstjes en artikelen over platenzaken te vinden zijn. Andere activiteiten: ontwerpen en programmeren van websites, backpacken door verre oorden, bekijken van complexe films, actief meedenken bij tv quizzen, kilometers vreten op de mountainbike en als wandelaar, drinken van kwaliteitskoffie, smikkelen van de binnen- en buitenlandse keuken en genieten van speciaalbieren.

Lees ook eens

Top 20 Albums van 2016

Top 20 albums van 2016

2016 gaat de boeken in als het jaar waarin verschillende grootheden uit de muziekindustrie hun …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *